Sıralamalar her zaman merak uyandırır, dikkat çeker. Veri toplama sürecindeki eksiklikler ya da seçilen göstergeler ne kadar sorunlu olursa olsun durum değişmez. Herkes zirvedekileri öğrenmek ister. Dünya kooperatifçiliğinin en büyüklerini merak edenler için başvuru kaynağı Dünya Kooperatif İzleme Raporu’dur.

Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) ve Avrupa Kooperatif ve Sosyal Girişimler Araştırma Enstitüsü (Euricse) tarafından hazırlanan  ve 2018’de yedincisi yayımlanan rapor, dünyanın en büyük kooperatiflerini ve mütüel kurumlarını, ilk 300 için sıralamayı ve sektörel analizleri okuyucuya sunmakta. İlk 300 sıralaması, 2016 finansal verileri ile ve iki farklı gösterge kullanılarak hazırlanmıştır. Göstergelerden ilki, ABD Doları cinsinden ciro ve ikincisi, ciro/kişi başı GSYH oranıdır.

Cironun kişi başı GSYH’ye oranı, her bir kooperatifin ulusal GSYH’ye katkısını hesaplamak yerine, kooperatifin cirosunu, faaliyet gösterdiği ülkenin refahı ile ilişkilendirmektedir. Kişi başı GSYH, bir ekonominin satın alma gücünü uluslararası olarak karşılaştırılabilir bir şekilde ölçer. Bu nedenle, cironun kişi başına GSYH’ye oranı, bir kooperatifin cirosunu, bir ekonominin satın alma gücü açısından uluslararası olarak karşılaştırılabilir bir şekilde ölçmektedir. Bir başka ifadeyle oran, işletmelerin büyüklüğünü ulusal bağlamda ölçmektedir.

Son raporun önemli bir yeniliği, İlk 300 ve Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH)’nin incelenerek sonuçların ayrı bir bölüm başlığı altında okuyucuya sunulmasıdır. Dünyada ICA başta olmak üzere çatı kuruluşların önderliğinde kooperatifçilik sektörü sürdürülebilirliğe yönelik önemli eylemleri yaşama geçirmektedir. Adil işgücünü sağlamak, çevreyi korumak ve SKH’lerini gerçekleştirmek üzere bundan çok daha fazlasını yapmak için projeler ve girişimler geliştiren birçok kooperatif bulunmaktadır.

Çalışmada, BM Küresel İlkeler Sözleşmesi projesi (UNGC) ve Küresel Raporlama Girişimi’ne (GRI) raporlanan belgeler incelenerek, dünyadaki en büyük kooperatif girişimlerinin ve ortaklarının SKH’lerine ulaşma yolunda nasıl hareket ettikleri ele alınmaktadır. Grupo Sancor Seguros (Arjantin), Metsä Group (Finlandiya) ve Sicredi (Brezilya) tarafından gerçekleştirilen eylemlerle ilgili hikâyelere raporda yer verilmiştir.

İlk 300 Ne Kadar Büyük?

İncelenen 2.575 kuruluş içinden belirlenen ilk 300 kooperatif, 26 ülkeye dağılmıştır. 2016 yılı toplam ciroları 2 trilyon Doların biraz üzerindedir. Cironun sektörlere göre dağılımına bakıldığında, en büyük sektörlerin sigorta kooperatifleri ve mütüeller (% 33), tarım ve gıda endüstrileri (% 33), toptan ve perakende ticaret (% 20) olduğu görülmektedir. Bankacılık ve finansal hizmetler (% 7), sanayi ve kamu hizmetleri (% 4),  diğer hizmetler (% 2), sağlık, eğitim ve sosyal bakım (% 1) sektörlerinin payları önceki gruba göre daha düşüktür.

Ciroya Göre Sıralama

Bu sıralamada, Fransız Groupe Crédit Agricole (90,16 milyar Dolar) ve Groupe BPCE (67,78 milyar Dolar) sırasıyla birinci ve ikinci sırada, Almanya’dan BVR (55,36 milyar Dolar) ise üçüncü sırada yer almakta. 2016 sıralamasında ilk üçe giren bu gruplar, bankacılık ve finansal hizmetler sektöründe faaliyet göstermekte.

Tablo 1. Ciroya Göre İlk 20

Sıra Kurum Ülke Sektör 2016 Cirosu

(Milyar Dolar)

1 Groupe Crédit Agricole Fransa Bankacılık ve Finansal Hizmetler 90,16
2 Groupe BPCE Fransa Bankacılık ve Finansal Hizmetler 67,78
3 BVR Almanya Bankacılık ve Finansal Hizmetler 55,36
4 Zenkyoren Japonya Sigorta 54,62
5 REWE Group Almanya Toptan ve Perakende Ticaret 54,57
6 Nippon Life Japonya Sigorta 48,17
7 ACDLEC – E. Leclerc Fransa Toptan ve Perakende Ticaret 48,10
8 Groupe Crédit Mutuel Fransa Bankacılık ve Finansal Hizmetler 46,35
9 Zen-Noh Japonya Tarım ve Gıda Endüstrileri 44,06
10 State Farm ABD Sigorta 40,80
11 Nonghyup Kore Tarım ve Gıda Endüstrileri 36,45
12 Liberty Mutual ABD Sigorta 34,94
13 Talanx Group Almanya Sigorta 34,44
14 Edeka Zentrale Almanya Toptan ve Perakende Ticaret 34,23
15 Sumitomo Life Japonya Sigorta 31,82
16 CHS Inc. ABD Tarım ve Gıda Endüstrileri 30,35
17 Coop Swiss İsviçre Toptan ve Perakende Ticaret 28,76
18 Migros İsviçre Toptan ve Perakende Ticaret 28,17
19 Meiji Yasuda Life Japonya Sigorta 26,37
20 Rabobank Hollanda Bankacılık ve Finansal Hizmetler 22,70

Kaynak: The 2018 World Cooperative Monitor 

Ciro/Kişi Başı GSYH Oranına Göre

Ciro/kişi başı GSYH’ye göre yapılan sıralama, kooperatiflerin ülke ekonomisine oranla büyüklüklerine odaklanmaktadır. Ciroya göre sıralamada ilk 20 içinde görmediğimiz Hindistan’dan iki tarım kooperatifi burada birinciliği ve dördüncülüğü almıştır. Buradan hareketle, Hindistan ekonomisinde tarım kooperatiflerinin önemli bir yeri olduğu söylenebilir.

Tablo 2. Ciro/Kişi Başı GSYH Oranına Göre İlk 20

Sıra Kurum Ülke Sektör Ciro/Kişi Başı GSYH (2016)
1 IFFCO Hindistan Tarım ve Gıda Endüstrileri 2.572.145,62
2 Groupe Crédit Agricole Fransa Bankacılık ve Finansal Hizmetler 2.445.342,73
3 Groupe BPCE Fransa Bankacılık ve Finansal Hizmetler 1.838.443,93
4 Gujarat Cooperative Milk Marketing Federation Limited Hindistan Tarım ve Gıda Endüstrileri 1.796.474,31
5 Zenkyoren Japonya Sigorta 1.401.490,80
6 Nonghyup Kore Tarım ve Gıda Endüstrileri 1.320.316,68
7 BVR Almanya Bankacılık ve Finansal Hizmetler 1.310.730,46
8 ACDLEC – E. Leclerc Fransa Toptan ve Perakende Ticaret 1.304.487,09
9 REWE Group Almanya Toptan ve Perakende Ticaret 1.292.064,17
10 Groupe Crédit Mutuel Fransa Bankacılık ve Finansal Hizmetler 1.257.220,45
11 Nippon Life Japonya Sigorta 1.236.076,56
12 Zen-Noh Japonya Tarım ve Gıda Endüstrileri 1.130.492,78
13 Copersucar SA Brezilya Tarım ve Gıda Endüstrileri 873.592,28
14 Sumitomo Life Japonya Sigorta 816.530,38
15 Talanx Group Almanya Sigorta 815.496,88
16 Edeka Zentrale Almanya Toptan ve Perakende Ticaret 810.625,81
17 State Farm ABD Sigorta 708.388,98
18 Meiji Yasuda Japonya Sigorta 676.669,85
19 Kribhco Hindistan Tarım ve Gıda Endüstrileri 640.861,67
20 Liberty Mutual ABD Sigorta 606.631,13

Kaynak: The 2018 World Cooperative Monitor 

Sıralamada Türkiye’den Kooperatif Yok mu?

Ciroya göre yapılan İlk 300 sıralamasına Türkiye’den hiçbir kooperatif girememiştir. Ciro/Kişi Başı GSYH sıralamasında, Trakya Yağlı Tohumlar Tarım ve Satış Kooperatifleri Birliği yaklaşık 29 milyar Dolar ile 267. sırada yer almış ve listeye giren tek kooperatifimiz olmuştur.

Not: Raporun tam metni için Erişim

Kategori(ler): İstatistikler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir