Avrupa Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri röportajları serisinin konuğu bu kez Hollanda’nın en büyük yenilenebilir enerji kooperatiflerinden biri olan Zeeuwind oldu. Kooperatifin özellikle gurur duyduğu Krammer rüzgâr çiftliği Hollanda’daki en büyük vatandaş girişimi olarak öne çıkıyor. Zeeuwind ve Deltawind kooperatiflerinin 4.000’den fazla ortağının inisiyatif alması sonucu kurulan bu tesis, 34 türbini ile Zeeuwind’in en büyük rüzgâr çiftliği ve kooperatifler arası işbirliğinin güzel bir örneği.
Sorularımı yanıtlayan Zeeuwind Kooperatifinin Genel Müdürü Willemien de Jong’a teşekkür ederim.
Kooperatifiniz ne zaman kuruldu ve kurucular nasıl bir araya geldi?
Kooperatifimiz 1987’de kuruldu; üç rüzgâr türbiniyle başladık. Kurucuların bir ortak noktası vardı: Nükleer enerjiye karşı bir alternatif istiyorlardı.
Kooperatifin kuruluş amacı neydi?
Nükleer ve fosil yakıtlardan üretilen enerjiye bir alternatif sunmak. Zeeuwind’in günümüzdeki misyonu Zeeland eyaletindeki enerji dönüşümünü hızlandırmaktır.
Kooperatifinizin başlangıçtaki ve mevcut ortak sayısı nedir? Ortak sayınızı arttırmak için ne yapıyorsunuz?
Kuruluşunun ilk günlerinde Zeeuwind’in sadece 25 ortağı vardı. Bugün yaklaşık 3.500 ortağımız var. Bu da Zeeuwind’i Hollanda’daki en büyük sürdürülebilir enerji kooperatiflerinden biri yapıyor.
Ortak profilinizden bahseder misiniz? Tüm ortaklarınız aynı yerde mi oturuyor?
Ülkenin en büyük sürdürülebilir enerji kooperatiflerinden biri olmamıza rağmen enerji projeleri geliştirme konusunda, Hollanda’nın güneybatısındaki Zeeland eyaletine yoğun bir şekilde odaklanıyoruz. Felemenkçe konuşan kişiler bunu ismimizde (Zeeuwind) de görebilirler: “Zeeuw” Zeeland sakini anlamına gelir, “wind” ise rüzgâr anlamına gelir (sadece rüzgâr enerjisiyle başladık). Ayrıca, iki kelimenin birleşimi, Felemenkçe konuşanlara “deniz rüzgârı” (veya ‘zeewind’) gibi geliyor.
Zeeland ile olan güçlü bağımız, ortaklarımızın çoğunun Zeeland’da yerleşik olmasını sağlıyor, ancak eyalet dışından da ortaklarımız var.
Ortaklarımızın çoğu yenilenebilir kaynaklardan elde edilen enerjinin geleceğimiz için en iyisi olduğuna inandıkları için Zeeuwind’i seçti. Bu büyük amaç için Zeeuwind’e borç veriyorlar. Bunun karşılığında ortaklarımız %4 faiz alıyorlar ki bu oran bankaların verdiğinden daha yüksek. Çoğu yıl faizin üzerine cazip bir kâr dağıtımı da yapılmaktadır.
Kooperatifinizin diğer ülkelerden ortakları var mı?
Evet, aslında yurtdışında yaşayan ortaklarımız var (Avustralya, Avusturya, Belçika, İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya, vb.) ancak Zeeland sınırına çok yakın yaşayan bazı Belçikalılar hariç, hepsinin Hollanda kökenli olduğunu söylemek doğru olur.
Kooperatifinize finansman nasıl bulundu? Kooperatifin kuruluşuyla ilgili olarak hükümetten veya başka bir kuruluştan destek aldınız mı?
Hükümetten hiçbir destek almadık ve hâlâ onlar tarafından finanse edilmiyoruz. Tüm sermayemiz ortaklardan geldi. Ortaklarımız hep birlikte Zeeuwind’i bugünkü durumuna getirdiler.
Kooperatifin sahip olduğu enerji sisteminin toplam kurulu gücü ve yıllık elektrik üretimi (kWh) nedir? Hangi tür enerji kaynaklarından üretim yapıyorsunuz?
Zeeuwind başlangıçta yalnızca rüzgâr enerjisi üretimiyle (1987’de üç rüzgâr türbini) başlamış olsa da portföyümüz o zamandan bu yana çok genişledi. Günümüzde enerji kaynağı olarak rüzgâr ve güneşi kullanıyoruz. Rüzgâr ve güneş tarlaları kuruyoruz, kurduğumuz tesislerin mülkiyetini alıp onları yönetiyoruz. Windpark Krammer (Hollanda’daki en büyük vatandaş girişimi) gibi daha büyük projelerde genellikle diğer taraflar ile ortak mülkiyet arıyoruz. Uzmanlığımız bu alanda olduğundan yalnızca karasal rüzgâr ve güneş enerjisi kurulumu yapıyoruz. Toplam kurulu gücümüz yaklaşık 240 MW. Yıllık elektrik üretimimiz 600.000 MWh’yi aşıyor.
Ayrıca, Akü Enerji Depolama Sistemleri (BESS), hidrolizler ve mikro ısıtma ağları gibi yenilikçi enerji çözümlerini araştırıyoruz ve son olarak hanelerin enerji ve para tasarrufu yapmasına yardımcı olarak enerji geçişini kapsayıcı hale getirmeye çalışıyoruz. Energiek Zeeland adı altında yaptığımız şey bu ikincisidir.
Elektrik üretiminizi sadece ortaklarınıza mı satıyorsunuz?
Hayır, enerjimizin çoğu işletmelere satılıyor. Bazıları doğrudan enerji şirketlerine, bazıları ise dünyanın ilk sıfır emisyonlu malt fabrikası olan Holland Malt gibi büyük miktarda yeşil enerji talep eden şirketlere Güç Satın Alma Anlaşmaları ile satılıyor. Ayrıca elektriği doğrudan tüketicilere satıyoruz, ancak bu satışlarımızın yalnızca çok küçük bir kısmını oluşturuyor.
Kooperatif nasıl yönetiliyor?
Zeeuwind, yaklaşık 3.500 ortağı ile Hollanda’nın en büyük enerji kooperatiflerinden biri olmasına rağmen, yönetim kurulu da dahil olmak üzere sadece 15 çalışanımız var. Tüm işleri halletmek için yetkililer, kuruluşlar ve şirketlerle yakın bir şekilde birlikte çalışıyoruz. İşbirliği DNA’mızın bir parçasıdır ve fikirleri başarıya dönüştürmek için gereklidir.
Denetim kurulu, Zeuwind yönetim ekibi tarafından alınan kararları onaylamak için düzenli olarak toplanır. Ve her şeyden önce, yılda iki kez genel kurul toplantıları düzenliyoruz. Genel Kurul, kooperatifimizin en üst organıdır.
Size göre bir kooperatifin gelişmesindeki başarı faktörleri nelerdir?
Ortak bir hedef ve düşünce yapısı.
Sizce kooperatifçiliğin gelişmesinin önündeki engeller nelerdir?
Örgütlenme ve işletmecilik konusunda deneyim eksikliği.
Kooperatifiniz için geleceğe ilişkin planlar nelerdir?
Üyelerimiz ve iş ortaklarımız ile birlikte sürdürülebilir enerji ve yenilikçi enerji çözümleri üreterek ve bu arada enerji dönüşümünün herkes için ulaşılabilir olmasını sağlayarak kooperatif misyonumuzu sürdürmek.
Yenilenebilir enerji kooperatifi kurmak isteyenlere önerileriniz nelerdir?
Gerçekten başarılı olabilmek için diğer taraflarla işbirliğine önem verin.
Son olarak okuyucularımıza iletmek istediğiniz mesajlarınız var mı?
Birlikte çalıştığımızda geleceğimiz daha güzel olacak. Kooperatiflerin dünyamızı daha iyi bir yer haline getirme gücü olduğuna ve bunu yapacağına yürekten inanıyoruz.
