Kuzey Bulgaristan’ın merkezinde 73.000 nüfuslu bir şehir olan Gabrovo’da, Gabrovo Belediyesi’nin önderliğinde bir araya gelen paydaşlar ülkenin ilk enerji topluluğunu kurdular. Gabrovo Enerji Topluluğu enerji topluluklarının ve kooperatiflerinin kurulmasında belediyelerin üstlenebilecekleri role iyi bir örnek oluşturuyor.
Enerji Topluluğunun Oluşturulması
Gabrovo Belediyesi, İklim Şehir Sözleşmesi’ne olan taahhüdünün gereği olarak, iklim nötrlüğüne geçiş sürecine paydaşları dahil etmek için yenilik getiren katılımcı modeller uygulamaktadır. Belediye vatandaşların, KOBİ’lerin ve STK’ların sürece aktif olarak katılmalarının adil ve hızlı bir enerji geçişini sağlamadaki öneminin farkındadır. Belediyenin enerji topluluğu kurma girişimi merkezi olmayan, topluluk liderliğindeki yenilenebilir enerji üretimi ihtiyacından kaynaklanmakta ve geleneksel kaynaklara bağımlılığı azaltırken yerel katılımı teşvik etmektedir.
Girişim, geniş bir paydaş katılımını sağlayan yapılandırılmış ve şeffaf bir süreci benimsemiş ve bu doğrultuda, yatırımcıları çekmek ve kooperatifin faydalarını açıklamak için bir farkındalık kampanyası ile başlatılmıştır. Daha sonra, yatırım sözleşmeleri imzalanmış ve demokratik karar alma sürecini desteklemek için bir Genel Kurul oluşturulmuştur. Düzenli toplantılarla üyeler bilgilendirilmekte; belediye, faaliyetleri koordine etmekte ve şeffaflığı sağlamaktadır.
Topluluğun 73 üyeden oluşan ana paydaşları arasında Gabrovo ve diğer şehirlerden vatandaşların yanı sıra 6 KOBİ bulunmaktadır. Bölgesel Tehlikesiz Atık Depolama Sahası’nın çatısında kurulan ilk 10 kWP güneş enerjisi santralından üyeler şimdiden faydalanmaya başlamıştır. Yatırım tutarı 160.000 BGN olan proje 6 profesyonel tarafından yönetilmektedir. Ayrıca, proje aracılığı ile 10 enerji topluluğu uzmanının mesleki gelişimine katkıda bulunulmuştur.
Kazanılan başarı üzerine, yeni bir fotovoltaik (PV) santralının kurulum çalışmalarına başlanmıştır. Yeni santral ile daha fazla yatırımcı çekmek ve enerji topluluğunu genişletmek amaçlanmaktadır. Enerji topluluğunun ilgilendiği güneş enerjisi projelerinin en az 500.000 € tutarında sivil yatırımı harekete geçirmesi beklenmektedir.
Belediyenin Rolü
Gabrovo enerji topluluğunda, Gabrovo Belediyesi’nin merkezi bir rolü vardır. Belediye, vatandaşların ve şirketlerin katılımını koordine etmekte, ön araştırma ve değerlendirme yapmakta, fotovoltaik kurulumları için kamu arazisi sağlamakta, bilgiyi yaymakta ve vatandaşların süreci izleyebilmesi için tüm süreci dijitalleştirmektedir. Bunların yanı sıra Gabrovo Belediyesi, enerji dönüşümü, iklim uyumu ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik kalıcı bir taahhüt olarak enerji toplulukları alanında politikalar geliştirmektedir.
Gabrovo EU Mission: Climate-Neutral and Smart Cities kapsamında, Avrupa Yatırım Bankası ve Ortak Araştırma Merkezi’nin uzmanları tarafından yapılan incelemeler sonucunda AB Misyon Etiketi alan 103 şehirden biri olmuştur. Belediye, Avrupa Birliği tarafından fon sağlanan NetZeroHero, TANDEMS, LIFELOOP ve POWER-E-COM gibi projelere dahil olmuştur.
Gabrovo Belediyesinin Enerji Topluluğu TanımıGabrovo’da yeşil enerjiye geçişin adil, erişilebilir ve paylaşımlı olması gerektiğine inanıyoruz. Enerji topluluğu vatandaşların, küçük işletmelerin, derneklerin ve belediyenin yenilenebilir kaynaklardan enerji üretmek ve paylaşmak için güçlerini birleştirdiği yeni bir işbirliği biçimidir. Bu, çatıya kurulan bir güneş paneli değil, aynı zamanda sosyal, ekonomik ve çevresel bir dayanışmadır. Enerji topluluğunun katılımcıları; birlikte yatırım yaparlar, üretilen enerjiyi adil ve sabit bir fiyattan kullanırlar, geliri paylaşırlar ve topluluğun yönetimine katılırlar. Bu, kârın yerel ekonomide kaldığı ve kararların katılımcıların kendi elinde olduğu sürdürülebilir bir model yaratır. Kaynak: Gabrovo Belediyesi |
Enerji Topluluğunun Getirdikleri
- Enerji topluluğu kurmak için düzenlenen bilgilendirme kampanyasında açık ve anlaşılır mesajlar verilmiş. İzlenen stratejinin paydaşları dahil etmek açısından etkili olduğu görülmüş.
- Bulgaristan’ın ilk enerji topluluğu olan Gabrovo Enerji Topluluğu, iyi bir örnek oluşturmuş ve enerji dönüşümüne vatandaş katılımı için bir çalışma modeli haline gelmiş. Topluluk, yeşil dönüşüme aktif sivil katılımın pratik bir yolu olarak enerji toplulukları modelinin, kolayca uygulanabilir olduğunu kanıtlamış. Elde edilen başarı Burgaz, Sofya ve yine Gabrovo’da 3 yeni enerji topluluğun kurulmasına ilham vermiş.
- Gabrovo Enerji Topluluğu enerji piyasasında dönüşüm yaratmış. Son kullanıcılar için enerji bağımsızlığı sağlarken enerji maliyetlerinde ve doğal olarak emisyonlarda azalma kaydedilmiş.
- Topluluk, 2024 yılında Bulgaristan Kamu Yönetimi Enstitüsü tarafından iyi uygulama ödülüne layık görülmüş.
- Enerji Toplulukları Platformu’nun (Energy Community Platform) üyesi olan Gabrovo Enerji Topluluğu, yeni enerji topluluklarının oluşturulması için uzmanlık, kaynak, öneri paylaşımı ve işbirliği konusunda her türlü desteği sunuyor.
Not 1: Doç. Dr. Tsvetelina Marinova’ya Bulgaristan’daki enerji toplulukları ve kooperatifleri konusunda sağladığı bilgi ve yönlendirme için teşekkür ederim.
Not 2: Enerji toplulukları ve kooperatifleri ile ilgilenenlere Gabrovo Belediyesi tarafından hazırlanan çevrimiçi anketi incelemelerini öneririm. Anket vatandaşların bu tür örgütlenmelere karşı tutumlarını, hangi konulara ilgi duyduklarını ve gelecekte benzer girişimlere katılıp katılmayacaklarını anlamak amacıyla hazırlanmıştır.
Not 3: Öne çıkan görsel, Gabrovo Belediyesi’nin internet sayfasından alınmıştır. Erişim
