Başlıkta hata yok. Yazının konusu Londra İktisat Okulu değil, Londa İktisat Okulu. Toskana Romagno Apenin’de (İtalya) bulunan okul kendisini “teori ile pratiğin buluştuğu, bölgenin deneyler için bir laboratuvara dönüştüğü bir araştırma ve eylem merkezi” olarak tanımlıyor. Nüfus azalması ve marjinalleşmeye karşı mücadele eden Londa’da, insanları ve çevreyi odağına alan farklı kalkınma modellerini hayal eden bir okul var. En az okul kadar önemli olan ise bu girişimin son 20 yıldır sürdürülebilirlik projelerinde çalışan bir İtalyan sosyal kooperatifi tarafından başlatılmış olması.
Londa İktisat Okulu, bildiğiniz LSE değil: Yeni Ekonomi Düşüncesi Neden Kenarlardan Başlayabilir ve Başlamalıdır?
Bu yazı küresel finans merkezlerinin dışındaki kırsal ve marjinalleşmiş yerlerden yola çıkarak iktisadı yeniden düşünen Londa İktisat Okulu’nun ilk çalışma belgesi A New Economic Grammar from the Inner Areas’ı (İç Bölgelerden Yeni Bir Ekonomi Grameri) tanıtıyor. İklim çöküşü ve eşitsizliğe karşı bakım, paylaşılan refah ve ekolojik yenilenmeye dayalı bir vizyon ortaya koyuyor.
İktisat dünyanın büyük finans merkezlerinden değil de çoğunlukla “periferi” olarak isimlendirilen yerlerden gelseydi ne olurdu? Günümüzün krizlerine (iklim çöküşü, eşitsizlik, demokratik değerlerin zayıflaması ve toplumsal parçalanma) en ikna edici çözümler Londra’da değil de Toskana Apenin Dağları’nın ortasındaki kırsal kasaba Londa’da şekillenseydi ne olurdu?
İşte, Londa İktisat Okulu’nun ilk çalışma belgesi olan A New Economic Grammar from the Inner Areas’ın (İç Bölgelerden Yeni Bir Ekonomi Grameri) merkezindeki kışkırtıcı sorular tam olarak bunlar. Bu çalışma hem bir entelektüel manifesto hem de açık bir davet: Tarihsel olarak ekonomik marjinalleşmenin sancılı sürecinden geçmesine rağmen sosyal, ekolojik ve kültürel sermaye bakımından zengin yerlerden başlayarak iktisadı baştan sona yeniden düşünmek.
Neden Londa İktisat Okulu? 2008 yılında, Kraliçe II. Elizabeth Londra İktisat Okulu’ndaki iktisatçılara, o dönemde ortaya çıkan finansal krizi neden öngöremediklerini sormuştu. 2009 yılında, Birleşik Krallık’ın önde gelen iktisatçı ve yorumcularından oluşan bir grubun Kraliçe’nin 2008’deki sorusuna yanıt olarak yazdığı mektupta, birçok uzmanın krizin zamanlamasını ve şiddetini öngörememiş olduğu kabul edildi. Onlara göre bunun nedeni, (diğer nedenlerin yanı sıra) finans ve ekonomi uzmanlarının geniş bir perspektiften bakamamış olmalarıydı. Krizin üzerinden on yıldan fazla zaman geçti. Sürdürülebilirlik ve yeşil finans üzerine yeni dersler açılmış olmasına rağmen ana akım iktisat hâlâ aynı hatayı yapıyor; ekolojik krizin ardındaki derin, sistemik nedenleri ve yukarıda sıralanan diğer krizlerle olan bağlantısını kavrayamıyor.
Bu sistemik başarısızlığa tepki olarak, son 20 yıldır sürdürülebilirlik projelerinde çalışan İtalyan sosyal kooperatifi LAMA, küresel kapitalizmin merkezlerinin dışında kalan ve nihayet daha tatmin edici çözümler üretebilecek yeni bir ekonomi okulunu tasarlamak üzere kamu ve özel kurumlar, uygulayıcılar ve akademisyenlerden oluşan bir ağ geliştirdi. Waldensian kilisesi bu girişimi cömertçe finanse etti. Küçük Londa kasabası, bu girişim için mükemmel bir başlangıç noktası oldu. Kırsal, dağlık bir bölgedeki kasaba İtalya’nın yanı sıra dünyanın geri kalanındaki birçok “iç bölge”nin sembolüdür. Nüfus azalması, yetersiz hizmetler ve ekonomik marjinalleşme bu bölgelerin ortak özelliğidir ama aynı zamanda dayanıklılık, deneysellik ve yenilikçilik de. Bu bölgelerin kalkınmanın artıkları olarak değil, yeni ekonomik hayallerin laboratuvarları olarak görülmesi gerektiğini düşünen okul, Toskana Apenin topluluklarının canlılığını ve saygınlığını artırmayı amaçlıyor.
Okulun çalışma belgesinde ayrıntılı olarak açıklanan vizyonu, CUSP’ın vizyonuyla son derece uyumludur. Başlangıç noktası, insanlığın ilerlemesi ile sonsuz ekonomik büyüme arasındaki sahte eşdeğerliğin temelden reddedilmesidir. Ekonominin sürekli büyümesi artık refahı garanti etmemekte, hatta çoğu durumda onu fiilen baltalamaktadır. Birçok radikal ekolojik iktisatçının çalışmalarından esinlenen çalışma, birikime odaklanan bir ekonomiden, ortak refah, yeterlilik ve bakım odaklı bir ekonomiye geçişi savunmaktadır. Çalışma belgesinin merkezinde, yeni bir ekonomik dilbilgisi için beş kılavuz ilke önerisi yer almaktadır:
- Ekonomi refahtır; sırf kâr değil, kolektif, uzun vadeli refah.
- Beraberlik iyidir; rekabet ve bir başınalık yerine işbirliği, müşterekler ve paylaşılan değerler.
- Sağlık refahtır; insan, toplum ve ekosistem sağlığı arasındaki derin bağlantıları kabul etmek.
- Dünya ortaktır; çevresel sömürünün ötesine geçerek yenilenme ve ortak yönetim yolunda ilerlemek.
- Yönetmek ortak bir sorumluluktur; güveni, hesap verirliği ve kapsayıcılığı teşvik eden kurumlar geliştirmek.
Bu ilkeler soyut idealler değildir. Çalışma bu ilkeleri; değerlere, gerçek dünyadaki uygulamalara ve politika yönelimlerine (etik finans ve kooperatif mülkiyetinden agroekolojik dönüşümlere, enerji topluluklarına ve yeni ortak yönetim biçimlerine kadar) bağlıyor.
Bu ilk çalışma belgesi, okulun bilimsel komitesinin ve danışmanlarının farklı araştırma alanlarından ve uzmanlıklarından yararlanarak gösterdikleri ortak çabanın bir sonucudur. Komitenin bir üyesi olmaktan mutluluk duyuyorum ve belgenin iktisat bölümünü CUSP değerleriyle uyumlu hale getirerek çalışmaya katkıda bulunma olanağım oldu. Ancak A New Economic Grammar from the Inner Areas (İç Bölgelerden Yeni Bir Ekonomi Dilbilgisi), okulun derslerinin modellenmesi ve tasarlanmasının temelini oluşturduğundan, onu olabildiğince kapsayıcı ve katılımcı hale getirmek istiyoruz. Bu nedenle, onu açıkça yaşayan bir belge olarak tasarladık. Çalışma akademisyenler, uygulayıcılar, öğrenciler, aktivistler, politika yapıcılar ve ekonomiyi yeniden tasarlamakla ilgilenen herkesin tartışmasına, eleştirisine ve katkısına açıktır. Sizi, çalışma belgesini veya ilgi alanlarınız ve/veya uzmanlığınızla uyumlu bölümlerini okumaya, düşüncelerinizi paylaşmaya ve fikir, örnek ve bakış açılarınızla katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Yorumlar bölümünü kullanarak argümanlara katılabilir, varsayımları sorgulayabilir veya eklemeler önerebilirsiniz. Yeni bir ekonomi grameri ancak diyalog yoluyla ortaya çıkabilir ve biz sizin sesinizi duymak istiyoruz.
Not 1: Dario Leoni’nin CUSP internet sitesinde 19 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan “Londa School of Economics, not the LSE you are thinking about: Why New Economic Thinking Can—and Must—Begin at the Margins” başlıklı yazısı Aylin Çiğdem Köne tarafından çevrilmiştir. Erişim
Not 2: Öne çıkan görsel Londa İktisat Okulu’nun internet sayfasından alınmıştır.
