Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu

Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu gönüllülük esasına dayalı hükümetlerarası bir Birleşmiş Milletler platformudur. İspanya, Brezilya ve Kolombiya hükümetlerinin öncülüğünde hayata geçirilen bu girişim, sosyal ve dayanışma ekonomisi konusunda hükümetler arası işbirliğini güçlendirmeyi, politika diyaloğunu ve deneyim paylaşımını kolaylaştırmayı ve ilgili çok taraflı süreçlerdeki takip çalışmalarını desteklemeyi amaçlamaktadır.

Dostlar Grubu, Birleşmiş Milletler organlarının ilgili kararlarıyla uyumlu olarak, sosyal ve dayanışma ekonomisinin insana yakışır iş, sürdürülebilir kalkınma ve sosyal adalete katkısını teşvik etmek amacıyla hükümetlerarası işbirliğini kolaylaştırmak üzere kurulmuştur. Grup, ilgilenen hükümetlere sosyal ve dayanışma ekonomisi konusunda hükümetlerarası işbirliği için gönüllü bir platform sunmaktadır.

2023’de Kanada’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Kurumlar Arası Çalışma Grubu’nun (UNTFSSE) Dördüncü Teknik Sempozyumu’nda ilk adımları atılan girişimin kuruluşu, 11 Haziran 2026 tarihinde ilan edildi. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün Cenevre’deki genel merkezinde düzenlenen bu toplantıya Birleşmiş Milletler’in tüm bölgesel gruplarından yaklaşık 30 hükümetin temsilcileri katıldı. Eş başkanlığını Brezilya ve Senegal hükümetlerinin yaptığı Dostlar Grubu, Temmuz 2026’da da kuruluş bildirisini açıkladı.

Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu’nun kurulmasına ilişkin bildiri

20 hükümetin katılımı ile hazırlanan Kuruluş Bildirisi, Dünya Sosyal Zirvesi’nin Doha Siyasi Bildirisi (2025), 2025 Sevilla Taahhüdü, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 77/281 (2023) ve 79/213 (2024) sayılı kararları ile insana yakışır iş ve sosyal dayanışma ekonomisine ilişkin Uluslararası Çalışma Konferansı Kararı’na (2022) dayanmaktadır.

Bildiri, destek veren hükümetlerin sosyal ve dayanışma ekonomisini sosyal adalet, insana yakışır iş, kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınma, demokratik katılım ve dayanıklı ekonomilerin temel itici gücü olarak teşvik etme taahhüdünü bir kez daha teyit ederken, sosyal ve dayanışma ekonomisi konusunda çok taraflı işbirliğinin sürdürülmesine ve daha güçlü uluslararası adımların atılmasına yönelik desteğini de ifade etmektedir. Bildiriyi destekleyen hükümetlerin taahhütleri şunlardır:

• Tekrarlanabilir iyi uygulamaları ve edinilen dersleri paylaşmak
• Sosyal ve dayanışma ekonomisinin ilgili çok taraflı süreçlere nasıl katkıda bulunabileceğini ve bu süreçlerde nasıl yer alabileceğini değerlendirmek
• Birleşmiş Milletler kalkınma sisteminin ilgili yapılarının, talep üzerine ve yetki alanlarına uygun olarak Devletleri desteklemesini teşvik etmek

Kuruluş Bildirisine göre, Dostlar Grubu, Birleşmiş Milletler kalkınma sisteminin ilgili birimlerini, devletlerin talebi üzerine ve görev alanlarına uygun olarak, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşmak için bir araç olarak sosyal ve dayanışma ekonomisini geliştirmek üzere tutarlı ve elverişli politika önlemleri ve çerçevelerinin belirlenmesi, formüle edilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesinde devletlere destek olmaya davet etmektedir. Bunun yanında, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün, uluslararası çalışma standartlarına uygun olarak, sosyal ve dayanışma ekonomisinin doğası ve çeşitliliği ile uyumlu elverişli bir ortam oluşturma çabalarını desteklemekte ve ilgili hükümetleri Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu’na katılmaya davet etmektedir.

Brezilya Çalışma ve İstihdam Bakanı Luiz Marinho bildiriyi; “Paul Singer Yasası ve 2026–2029 Ulusal Dayanışma Ekonomisi Planı ile Brezilya; istihdam ve gelir yaratmak, sosyal kapsayıcılığı ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek amacıyla dayanışma ekonomisini bir kamu politikası olarak güçlendiriyor. Dostlar Grubu, farklı bölgelerdeki ulusal deneyimleri bir araya getirebilir ve Güney-Güney ve üçlü işbirliğini genişletebilir.” sözleriyle değerlendirmiştir. Senegal Mikrofinans ve Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Bakanı Alioune Dione ise Dostlar Grubu’nun uluslararası işbirliğini güçlendirmek ve sosyal ve dayanışma ekonomisini çok taraflı süreçler ile küresel politika gündemlerinde daha ön plana çıkarmak için önemli bir zemin sunduğunu belirtmiştir.

Bildiri, sosyal ve dayanışma ekonomisi kuruluşlarının kırsal kesimdeki kadınlar da dahil olmak üzere kadınlar, gençler, engelli ve savunmasız durumdaki kişilere insana yakışır iş imkânları sunan ve onları güçlendiren yerel dayanaklar olarak üstlendikleri rolü vurgulamaktadır. Ayrıca, bu kuruluşların topluluğa ve sosyal uyuma, çeşitliliğe, dayanışma ile başta Yerli Halklarınki olmak üzere geleneksel bilgi ve kültürlere saygı gösterilmesine yaptıkları katkıyı da kabul etmektedir.

Bildiri ayrıca, Birleşmiş Milletler Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Kurumlar Arası Çalışma Grubu’nun çalışmalarını takdir etmekte ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün sosyal ve dayanışma ekonomisi için elverişli bir ortamın oluşturulmasını destekleme, sosyal ve dayanışma ekonomisinin ekonomik ve toplumsal katkısının ölçülmesini iyileştirme ve uluslararası istatistik kılavuzları geliştirme yönündeki çabalarını memnuniyetle karşılamaktadır.

Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu üyeliği

Birleşmiş Milletler üye devletleri ve üye olmayan gözlemci devletler, Dostlar Grubu’na katılabilir. Katılım gönüllülük esasına dayalıdır ve hâlihazırda 23 katılımcı hükümet bulunmaktadır. Bunların 20’si kurucu ülkeler olan Barbados, Brezilya, Fildişi Sahili, Filistin Devleti, Gine-Bissau, İspanya, İtalya, Kamerun, Kongo Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti, Lübnan, Lüksemburg, Mali, Moritanya, Meksika, Özbekistan, Romanya, Senegal, Uruguay ve Yeşil Burun Adaları’dır. Ağustos 2026’da Kolombiya, Togo Cumhuriyeti ve Valonya (Belçika) hükümetlerinin katılmasıyla birlikte katılımcı hükümetlerin sayısı 23’e yükselmiştir.

Diğer hükümetler de Bildiriyi desteklemeye ve Gruba katılmaya davet edilmektedir. Grup ayrıca sosyal ortaklarla, sosyal ve dayanışma ekonomisi aktörleriyle, Küresel Sosyal Adalet Koalisyonu’nun ortaklarıyla ve diğer ilgili paydaşlarla olan işbirliğinin devam etmesini memnuniyetle karşılamaktadır.

Dostlar Grubu, esnek bir hükümetler arası platform olarak faaliyet göstermektedir. Üye devletler sosyal ve dayanışma ekonomisini desteklemek ve ilgili uluslararası süreçlerde diğer üyelerle işbirliği yapmak konusunda taahhütte bulunurlar. Bu taahhüt, gerekli toplantı ve faaliyetlere katılmak, ilgili ulusal deneyimleri ve bilgileri paylaşmak, tartışmalara ve girişimlere gönüllü olarak katkıda bulunmak ve ülkelerinde bir hükümet irtibat noktası belirlemek gibi bir dizi girişimi kapsar.

Dostlar Grubu üyeliği herhangi bir mali yükümlülük getirmemektedir. Grup kendi başına bir finansman programı veya doğrudan teknik yardım sağlayıcısı değildir. Dolayısıyla kendi fonu yoktur fakat üye ülkeler ilgili Birleşmiş Milletler kuruluşu aracılığıyla ilgilendikleri faaliyetlere parasal destek sağlamayı seçebilirler.

Dostlar Grubu üyeleri grup aracılığıyla bir dizi fırsata erişir. Bunların bazıları aşağıdaki gibidir:

• Öncelikleri önermek ve çalışma programının şekillendirilmesine katkıda bulundurmak
• Diğer üye ülkelerle olumlu uygulamaları ve öğrenilen dersleri paylaşmak
• Bilgilendirme toplantıları, uzman tartışmaları ve yan etkinlikler talep etmek
• Ortak bildirileri ve diğer gönüllü girişimleri önermek ve bunlara sponsor olmak
• Birleşmiş Milletler’in ilgili raporlarına ve kararlarına yönelik gönüllü katkıları koordine etmek
• Sosyal ve dayanışma ekonomisine ilişkin araştırma, kanıt ve istatistikleri teşvik etmek
• Ulusal önceliklerin ve deneyimlerin uluslararası alanda görünürlüğünü artırmak

Dostlar Grubunun bir işlevi de üye ülkelerdeki sosyal ve dayanışma ekonomisi kurumlarını buluşturmaya yardımcı olmaktır. Buna Birleşmiş Milletler kuruluşları ve ilgili finans kurumları ile kalkınma bankalarını, kendi yetki alanları dahilinde devletlere destek vermeye teşvik etmek de dahildir. Böylece yasal yükümlülükler ve mali taahhütler olmadan sosyal ve dayanışma ekonomisi alanındaki uluslararası işbirliğine somut katkılar verme imkânı ortaya çıkar.

Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu Bakanlar Diyaloğu

Dostlar Grubu, 25 Eylül 2026’da Columbia Üniversitesi, New York’da Sosyal ve Dayanışma Ekonomisinin Geliştirilmesi başlıklı bir toplantıya katılacak. BM Genel Kurulu’nun 79/213 Sayılı Kararı’nın Uygulanmasına İlişkin BM Genel Sekreteri Raporu’nun açıklanacağı bu toplantının, hedefleri aşağıdaki gibidir:

• Genel Sekreter’in 79/213 sayılı kararın uygulanmasına ilişkin raporunun sunulması ve bu rapordaki temel bulguları ve önerileri, sosyal ve dayanışma ekonomisini ilerletmeye yönelik çok taraflı bir yol haritası olarak vurgulamak.
• 2027 yılında sosyal ve dayanışma ekonomisi konusunda üçüncü bir Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Kararı’nın kabul edilmesine yönelik üst düzey siyasi bir ivme yaratmak.
• Uluslararası işbirliğinin önde gelen platformları olarak Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu ile Birleşmiş Milletler Kurumlar Arası Çalışma Grubu’nu güçlendirmek.
• Uygulamayı hızlandırmak amacıyla siyasi öncelikler ve ulusal deneyimler konusunda bilgi alışverişinde bulunmak.
• Sosyal ve dayanışma ekonomisinin sosyal adalet, insana yakışır iş, demokratik dayanıklılık ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na katkısını güçlendirmek.

Bu doğrultuda toplantıdan aşağıdaki sonuçlar bekleniyor:

• Üye Devletlerin, 2026 tarihli Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri raporunun bulguları ve tavsiyeleri ile 79/213 sayılı kararın uygulanmasında son dönemde kaydedilen ilerlemeler konusundaki farkındalığının artırılması.
• Sosyal ve dayanışma ekonomisi konusunda uluslararası işbirliğini güçlendirmeye yönelik öncelikler hakkında bakanlar düzeyinde diyalog; bu diyalog, gelecekte Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilecek üçüncü bir kararın olası unsurlarını da içerecektir.
• Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu’nun da aracılığıyla, Üye Devletler arasında, politika deneyimlerinin paylaşımının ve işbirliğinin artırılması da dahil olmak üzere, siyasi taahhüdün ve işbirliğinin pekiştirilmesi.
• Çok taraflı sisteme yönelik risklerin arttığı bir ortamda, Birleşmiş Milletler sistemi ve diğer çok taraflı süreçler genelinde insana yakışır işi, sosyal adaleti ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nı gerçekleştirme konusunda pratik bir araç olması nedeniyle sosyal ve dayanışma ekonomisinin görünürlüğünün artırılması.

Bu etkinlik, Dostlar Grubu’nun görünürlüğünün artırılması ve yeni bağlantıların kurulması için bir fırsat olacak.

Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Dostlar Grubu hakkında daha fazla bilgi için unsse.org/ssegof adresini ziyaret edebilirsiniz.