Sosyal ve dayanışma ekonomisi (SDE), son yıllarda akademik ilgi odağı olmasına rağmen pratiğin teorinin önünde gitmesiyle tanımlanan bir alan olmuştur. Çoğunlukla yerel toplulukların ihtiyaçlarından doğan SDE kuruluşları, günümüzde dünyanın hemen hemen her yerinde faaliyet gösteriyor. İsimleri ve çalışma şekilleri büyük çeşitlilik gösterebilen bu kuruluşlar tabandan çıkan hareketlerin işbirliği ve dayanışma ile nasıl fark yaratabileceğinin canlı kanıtları. Bu kadar farkı arka planlardan gelen bu uygulamaların hepsinin arkasında yatan benzer ilkeleri görmek, SDE ilke ve değerlerinin evrenselliğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Ana akım iktisadın ekonomik sistemlerimizde kaçınılmaz, hatta gerekli gördüğü sorunlar giderek daha çok kişiyi daha derinden etkiliyor. Elbette ki SDE uygulamalarının sadece iktisadi sıkıntılara tepki olarak çıktığını söylemek doğru olmaz ama kriz durumlarında tekrar tekrar insanların yöneldiği bir çare olduklarını söylemek de yanlış olmaz.
SDE uygulamalarını daha yakından tanımaya yardımcı olmak için Sosyal Ekonomi’den 5 farklı uygulama örneğini bir araya getiren bu yazı dizisini sizlerle paylaşıyoruz.
Dünyadan Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi Uygulamaları
Bu yazı dizisinde, Avrupa’da kooperatif hareketin çok güçlü olduğu Almanya, Fransa ve İtalya’nın kooperatif hareketlerine, oradan bir süpermarket zinciri olmasının çok ötesinde dünyanın en gelişmiş ve başarılı tüketici kooperatifi örneklerinden biri olan Japonya’daki Sapparo Kooperatifi’ne bakıyoruz. Ayrıca bize çok uzak bir coğrafyaya, Latin Amerika’ya uzanıyor ve sürdürülebilir, insan merkezli sistemler yaratan toplulukları ele alıyoruz. Bu örneklerin hepsi kaynaklar, sermaye ve kolektif refah ile olan ilişkimizi yeniden hayal etmenin mümkün olduğunun birer kanıtı aynı zamanda.
1. Almanya’da Kooperatifçilik
Cooperative Europe tarafından hazırlanan Almanya Ülke Raporu’nu özetleyen bu yazı, Alman kooperatif hareketinin tarihsel sürecini, Almanya’daki kooperatiflerin sayısı ve kooperatif üyeliği gibi sayısal verileri içeriyor. Türkiye’nin kooperatifleşmede örnek aldığı ülkelerden biri olan Almanya’daki kooperatif ortamı hakkında genel bir bilgi edinmek istiyorsanız bu yazıya göz atmalısınız.
2. Fransa’da Kooperatifçilik
Sosyal ekonomi kavramının anavatanı ve dünyanın en gelişmiş ikinci kooperatif ekonomisi olan Fransa’da kooperatifçilik dikkate değer bir büyüklüğe ve öneme sahip. Burada, 2020 yılında kooperatiflerin Fransa’nın GSYH’sindeki payının %14 olduğunu söylemekle yetinelim. Ayrıntıları yazımızda bulacaksınız.
3. İtalya Kooperatif Modelinin Tarihi ve Direnci
Almanya ve Fransa’da olduğu gibi İtalya’da da ilk kooperatifler 19. yüzyılın ortalarında kurulmaya başladı. Faşist dönemin baskıları altında çok zor bir dönem yaşayan kooperatifler, savaştan sonra ekonominin büyümesine ayak uydurdular ve kalıcı başarıların sahibi oldular. İtalya’nın kooperatifçilik dünyasına asıl katkısı olan sosyal kooperatifler ile İtalya’nın en zengin ve işçi kooperatiflerinin en yoğun olduğu Emilio Romagno bölgesine dair bilgileri de bu yazıdan okuyabilirsiniz.
4. Yeni Sosyal Ekonominin İzinde: Sapporo Kooperatifi
Japonya’nın Hokkaido adasındaki Sapporo Kooperatifi, geleneksel bir kooperatifin çok ötesinde bir örgütlenme. Ada halkının doğumdan ölüme kadar tüm toplumsal ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş bir yapıdan söz ediyoruz. Sadece üyelerine değil tüm topluluğa hizmet eden hem de büyük ölçekli bir kooperatife örneği arıyorsak, o örnek Sapparo! Kanadalı ünlü yönetim kuramcısı Henry Mintzberg ile grubun tercümanlığını yapan Masako Fujii’nin kaleminden Sapparo’yu tanıyoruz.
5. Latin Amerika Dayanışma Ekonomileri, İnsanların Gücünü Gösteriyor
Latin Amerika’nın her yanında, toplulukların sistemik sorunlara ve eşitsizliklere topluluklarına has çözümler yaratmak için dayanışma ilkelerini kullandıkları pek çok örnek var. Bu yazıda Haiti, Puerto Riko, Meksika, Uruguay ve Arjantin’den gelen örnekleri okuyunca daha etraflıca araştırmak isteyeceğinizden eminiz. 😊
Latin Amerika Dayanışma Ekonomileri, İnsanların Gücünü Gösteriyor
Not 1: Öne çıkan görsel, Randy Fath – Unsplash
