Bugün dünya nüfusunun yaklaşık %57,56’sının yani 4,69 milyar kişinin yaşadığı kentler iklim değişikliğinin hem sebebi hem mağduru. Kentler iklim değişikliğinin sebebi zira küresel enerji tüketiminin üçte ikisinin ve sera gazı emisyonlarının %70’inin sorumlusu onlar (The World Bank, 2022). İklim değişikliğinin yarattığı ve yaratması beklenen etkileri en çok hissedecek olanlar da yine kentler ve kentlerde yaşayanlar. 2050 yılında kentlerde yaşayan 650 milyon kişinin su kıtlığı çekmesi, 1,6 milyar kişinin aşırı sıcaklara maruz kalması bekleniyor. Demek oluyor ki kentlerin iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik önlemler almaları hayati önem taşıyor.
Kuşkusuz, bu krizlerin aşılmasında çözüme yönelik somut işbirliklerine ihtiyaç var. Avrupa Birliği Belediye Başkanları Sözleşmesi bu türden işbirliklerine bir örnek. Sosyal Ekonomi Platformu’nda enerji ve çevre konularında yazan Tayfun Büke, bir dizi yazı ile bu girişimi ele aldı.
Avrupa Birliği Belediye Başkanları Sözleşmesi: Yerel düzeyde iklim eylemine yönelik ulusötesi bir girişim
Yerel yönetimlerin vatandaşlarına temel hizmetleri sunmaya odaklanmaları, bu alanın dışına çıkmamaları gerektiğini düşünenlerin sayısı azımsanmayacak düzeyde. Buna karşılık, kentlerin iklim değişikliğiyle mücadelede rol oynayabileceklerini, dahası, oynamaları gerektiğini savunanlar var. Bu konudaki somut adımlardan biri, 2008 yılında başlayan ve iklim değişikliğiyle mücadelede yerel yönetimleri bir araya getiren Avrupa Birliği Belediye Başkanları Sözleşmesi.
Türkiye’den 87 belediyenin (il ve ilçe belediyeleri) dahil olduğu bu girişim, Avrupa genelinde yaklaşık 220 milyondan fazla bir nüfusu temsil eden 10.754 belediyeyi kapsıyor. Bu belediyeler Avrupa Birliği’nin enerji ve iklim hedeflerine gönüllü olarak bağlılık gösterip taahhütlerde bulunuyorlar; herkes için iklim nötr, dayanıklı ve adil bir gelecek vizyonu doğrultusunda çalışıyorlar.
Sosyal Ekonomi Platformundaki Yazılarımız
Yerel düzeyde iklim eylemine yönelik bu ulusötesi bir girişim ilginizi çektiyse sizi aşağıdaki yazıları okumaya davet etmek isteriz. Bu yazıların bir kısmı konuya ilişkin temel bilgileri sunarken diğerleri akademik literatürden dikkatimizi çeken, önemli gördüğümüz çalışmaların bir özetini sunuyor.
1. Belediye Başkanları Küresel İklim ve Enerji Sözleşmesi
Belediye Başkanları Küresel İklim ve Enerji Sözleşmesi nasıl ortaya çıktı? Türkiye’den Sürdürülebilir Enerji Eylem Planlarını hazırlayan 11 belediyenin hedefleri ile planlarındaki stratejileri nelerdir?
Yukarıdaki soruların sınırını çizdiği çerçevede konuyu ele alan yazımız giriş düzeyinde bilgileri sunuyor.
2. Sayılarla Sürdürülebilir Enerji Eylem Planları
Bu yazımız, Belediye Başkanları Küresel İklim ve Enerji Sözleşmesi girişimine katılan belediyeleri ve bu belediyeler içinden Sürdürülebilir Enerji Eylem Planlarını hazırlayanları ülkeler bazında ele alıyor.
3. Belediyelerin Emisyon Azaltma Politikalarının Değerlendirilmesi
Belediye Başkanları Küresel İklim ve Enerji Sözleşmesini imzalayan yerel yönetimler, kabul ettikleri ve uyguladıkları politika ve tedbirleri Emisyon İzleme Envanterlerine kaydeder. Bu nedenle, Emisyon İzleme Envanterleri uygulanan politikaların incelenmesi için temel veri kaynağıdır. 315 belediyenin bildirdiği 12.000’den fazla emisyon azaltma politikasını analiz eden Palermo vd.’nin (2020) çalışmasının bulgularını özetleyen yazımız; belediyelerin emisyon azaltım hedeflerine ulaşmada hangi sektörlere odaklandıklarına işaret ediyor.
Belediyelerin Emisyon Azaltma Politikalarının Değerlendirilmesi
4. Portekiz Belediyelerinin Sürdürülebilir Enerji Eylem Planları
Portekizli araştırmacıların 2018 tarihli makalesi, Sürdürülebilir Enerji Eylem Planlarının Portekiz’de nasıl kabul edildiğini, belediyeler tarafından ne tür önlemlerin tanımlandığını ve uygulandığını inceliyor. Yazımız sözkonusu çalışmayı özetlerken emisyon azaltma önlemlerinin sınıflandırılması ve belediyelerin uygulamada benimsedikleri önlemlerin toplam önlemler içindeki payı konularında bilgi veriyor.
Portekiz Belediyelerinin Sürdürülebilir Enerji Eylem Planları
5. Sürdürülebilir Enerji Eylem Planlarında Yenilenebilir Enerji Kullanımı
Belediye Başkanları Sözleşmesi ve Sürdürülebilir Enerji Eylem Planları yenilenebilir kaynakların kullanımı politikalarının teşvik edilmesi bakımından çok önemli bir girişimler olmakla birlikte bu bağlamda ele alınması gereken birçok mesele var. Schenone ve Delponte’nin (2021) çalışmasının özeti niteliğindeki bu yazıda özellikle politika çıkarımları kısmına dikkatinizi çekmek isteriz.
Sürdürülebilir Enerji Eylem Planlarında Yenilenebilir Enerji Kullanımı
Not 1: Öne çıkan görsel, Falaq Lazuardi — Unsplash
